Roma rakamına nasıl çevrilir?
Sayıyı binler, yüzler, onlar ve birler basamağına ayır, her basamağı ayrı yaz ve yan yana koy. 2026 = 2000 + 20 + 6 = MM + XX + VI = MMXXVI.
4 ve 9 içeren basamaklarda çıkarma kuralı kullanılır: 4 = IV, 9 = IX, 40 = XL, 90 = XC, 400 = CD, 900 = CM. Yalnızca bu altı çift geçerlidir; 99 IC değil XCIX olarak yazılır.
Aynı simge en çok üç kez yan yana gelir: 3 = III, ama 4 = IIII değil IV. V, L ve D hiç tekrar etmez.
Roma rakamını sayıya çevirirken soldan sağa oku: bir simge sağındakinden küçükse çıkar, değilse topla. MCMXCIV = 1000 + (1000 − 100) + (100 − 10) + (5 − 1) = 1994.
Formül
- Simgeler
I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000- Çıkarma çiftleri
IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400, CM = 900- Okuma kuralı
küçük simge büyükten önceyse çıkar, değilse topla
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Sayı ya da Roma rakamı: 1994) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Binler | 1000 = M | M |
| Yüzler | 900 = CM | CM |
| Onlar | 90 = XC | XC |
| Birler | 4 = IV | IV |
| Birleştir | M + CM + XC + IV | MCMXCIV |
| 1994 Roma rakamıyla | MCMXCIV |
Örneğin tablosu (10 satır)
| Simge | Değer |
|---|---|
| I | 1 |
| V | 5 |
| X | 10 |
| L | 50 |
| C | 100 |
| D | 500 |
| M | 1000 |
| IV · IX | 4 · 9 |
| XL · XC | 40 · 90 |
| CD · CM | 400 · 900 |
Kaynaklar
- Wolfram MathWorld — Roman Numerals (I, V, X, L, C, D, M ve çıkarma kuralı) (erişim 04.11.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Standart yazımla 1 ile 3999 arası sayılar çevrilir; Roma rakamlarında sıfır ve eksi sayı yoktur.
- 4000 ve üstü için kullanılan üst çizgili (vinculum) gösterim desteklenmez.
- IIII (saat kadranlarında görülen) gibi standart dışı yazımlar reddedilir; hesaplayıcı kastedilen standart yazımı önerir.
- Ondalık ve kesirli sayılar (Roma'nın on ikilik kesir sistemi) çevrilmez.
Sıkça sorulan sorular
Roma rakamlarında 4 neden IV yazılır?
Aynı simge en çok üç kez yan yana gelebildiği için 4, 5'ten 1 eksik olarak yazılır: IV. Saat kadranlarında geleneksel olarak IIII görülse de standart yazım IV'tür.
Roma rakamlarında sıfır var mı?
Hayır. Roma sayı sisteminde sıfırı gösteren bir simge yoktur; bu yüzden çevirici 0'ı kabul etmez.
En büyük Roma rakamı kaçtır?
Standart yazımla en büyük sayı 3999'dur: MMMCMXCIX. Daha büyük sayılar için harflerin üstüne çizgi çekilerek bin katı alınırdı; bu gösterim desteklenmez.
Yıllar Roma rakamıyla nasıl yazılır?
Yıl da sıradan bir sayı gibi basamaklarına ayrılır: 1923 = MCMXXIII, 2026 = MMXXVI.
Küçük harfle yazılan Roma rakamları geçerli mi?
Evet, xiv ile XIV aynı sayıdır (14). Çevirici küçük ve büyük harfi aynı okur.