Başabaş noktası nasıl hesaplanır?
Giderler ikiye ayrılır: satış miktarından bağımsız sabit giderler (kira, maaş, yazılım aboneliği) ve her satışla oluşan değişken giderler (hammadde, ambalaj, kargo, komisyon).
Birim katkı payı, satış fiyatından birim değişken maliyetin çıkarılmasıdır: 250 − 150 = 100 TL. Her satış sabit giderleri karşılamaya bu kadar katkı yapar.
Başabaş miktarı sabit giderlerin birim katkı payına bölünmesidir: 50.000 ÷ 100 = 500 adet. Başabaş cirosu ise sabit giderlerin katkı payı oranına (katkı ÷ fiyat) bölünmesiyle bulunur: 50.000 ÷ 0,40 = 125.000 TL.
Hedef kâr girersen, sabit giderlere hedef kâr eklenerek aynı formülle gereken satış adedi bulunur: (50.000 + 20.000) ÷ 100 = 700 adet.
Formül
- Birim katkı payı
Katkı = satış fiyatı − birim değişken maliyet- Başabaş miktarı
Q = sabit giderler ÷ katkı- Başabaş cirosu
Ciro = sabit giderler ÷ (katkı ÷ satış fiyatı)- Hedef kâr için
Q = (sabit giderler + hedef kâr) ÷ katkı
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Sabit giderler (TL, dönemlik): 50.000,00 TL, Birim satış fiyatı (TL): 250,00 TL, Birim değişken maliyet (TL): 150,00 TL) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Birim katkı payı | 250 − 150 | 100,00 TL |
| Başabaş miktarı | 50.000 ÷ 100 | 500 adet |
| Başabaş cirosu | 50.000 ÷ 0,4 | 125.000,00 TL |
| Başabaş satış adedi | 500 adet |
Kaynaklar
- Çukurova Üniversitesi — Maliyet-Hacim-Kâr Analizi ders notu (katkı payı, başabaş noktası) (erişim 31.10.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Fiyatın ve birim değişken maliyetin satış miktarından bağımsız, sabit giderlerin dönem içinde sabit olduğu varsayılır.
- Tek ürün ya da sabit ürün karması varsayılır; çok ürünlü işletmede ağırlıklı ortalama katkı kullanılmalıdır.
- Vergi, finansman gideri ve nakit akışı zamanlaması hesaba katılmaz.
Sıkça sorulan sorular
Başabaş noktası ne demek?
Toplam gelirin toplam giderlere eşit olduğu, işletmenin ne kâr ne zarar ettiği satış miktarı ya da cirodur.
Katkı payı nedir?
Satılan her birimin, değişken maliyeti çıktıktan sonra sabit giderleri karşılamaya ve kâra kalan kısmıdır.
Başabaş noktasını nasıl düşürürüm?
Sabit giderleri azaltarak, birim değişken maliyeti düşürerek ya da satış fiyatını artırarak. Fiyat artışı katkı payını büyüttüğü için genellikle en hızlı etkiyi yapar.
Değişken maliyet fiyattan büyükse ne olur?
Her satış zarar yazar ve satış arttıkça zarar büyür; başabaş noktası yoktur. Hesaplayıcı bu girdiyi kabul etmez.