Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
Ortalama stok, dönem başı ve dönem sonu stok tutarlarının toplamının yarısıdır. Aylık stok verisi varsa aylık ortalamaları kullanmak daha hassastır.
Stok devir hızı, satılan malın maliyetinin ortalama stoka bölünmesidir. Satış hasılatı yerine SMM kullanılır, çünkü stok maliyet değeriyle tutulur; hasılat kullanmak devir hızını olduğundan yüksek gösterir.
Stok devir süresi (stokta kalma süresi), dönem gün sayısının devir hızına bölünmesidir: 365 ÷ 8 = 45,6 gün. Bu süre, alınan bir malın ortalama kaç gün sonra satıldığını gösterir.
Devir hızı yükseldikçe stoka bağlanan sermaye azalır; çok yüksek devir ise stoksuz kalma riskine işaret edebilir. Sonucu aynı sektördeki işletmelerle ve önceki dönemlerinle karşılaştır.
Formül
- Ortalama stok
Ortalama stok = (dönem başı + dönem sonu) ÷ 2- Stok devir hızı
Devir hızı = SMM ÷ ortalama stok- Stok devir süresi
Süre (gün) = dönem günü ÷ devir hızı
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Satılan malın maliyeti (TL): 3.600.000,00 TL, Dönem başı stok (TL): 400.000,00 TL, Dönem sonu stok (TL): 500.000,00 TL, Dönem uzunluğu (gün): 365) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Ortalama stok | (400.000 + 500.000) ÷ 2 | 450.000,00 TL |
| Stok devir hızı | 3.600.000 ÷ 450.000 | 8 kez |
| Stok devir süresi | 365 gün ÷ 8 | 45,63 gün |
| Stok devir hızı | 8 kez |
Kaynaklar
- TMMOB Makina Mühendisleri Odası — Stok Yönetimi semineri (stok devir hızı) (erişim 31.10.2026)
- Bursa Uludağ Üniversitesi KARMER — Stok devir hızı nedir? (erişim 31.10.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- İki noktalı ortalama, dönem içindeki mevsimsel stok dalgalanmalarını yansıtmaz.
- Ürün bazında değil toplam stok için hesaplanır; yavaş dönen ürünler ortalamada gizlenebilir.
- Stok değerleme yöntemi (FIFO, ağırlıklı ortalama) farkları hesaba katılmaz.
Sıkça sorulan sorular
Stok devir hızı kaç olmalı?
Sektöre bağlıdır. Gıda ve hızlı tüketim ürünlerinde yüksek, mobilya, makine ve kuyumculukta düşük olması olağandır. Kendi sektör ortalamanla karşılaştır.
Stok devir hızında satışlar mı, SMM mi kullanılır?
Muhasebe ve finansal analizde SMM kullanılır; çünkü stoklar maliyet değeriyle izlenir. Satış hasılatıyla hesaplanan oran kâr marjı kadar şişer.
Stok devir süresi nedir?
Stokların ortalama kaç günde bir satılıp yenilendiğidir; dönem gün sayısının devir hızına bölünmesiyle bulunur.
Aylık devir hızı nasıl hesaplanır?
Aylık SMM'yi ve ay başı-ay sonu stoklarını gir, dönem uzunluğunu 30 gün yap.