Beklenen yaşam süresi nasıl hesaplanır?
TÜİK, son üç yılın ölüm kayıtlarından her yaş için bir yıl içinde ölme olasılığını hesaplar ve bunu yüz bin kişilik varsayımsal bir topluma uygular. Bu tabloya hayat tablosu denir.
Tablodaki e(x) sütunu, x yaşına ulaşmış birinin ortalama olarak kaç yıl daha yaşayacağını gösterir. Hesaplayıcı yaşına ve cinsiyetine karşılık gelen değeri doğrudan tablodan alır.
Ulaşılması beklenen ortalama yaş, yaşın ile e(x) değerinin toplamıdır. Yaşlı biri için bu yaş, doğuşta beklenen yaşam süresinden yüksektir; çünkü o yaşa kadar yaşamış olmak gençlik dönemindeki riskleri geride bırakmak demektir.
Belirli bir yaşa ulaşma olasılığı, tablodaki hayatta kalan sayılarının oranıdır: l(hedef yaş) ÷ l(bugünkü yaş).
Formül
- Kalan yaşam süresi
e(x) = TÜİK hayat tablosu, x yaşı- Beklenen ortalama yaş
x + e(x)- Hedef yaşa ulaşma olasılığı
l(hedef) ÷ l(x)
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Yaş (tam yıl): 40, Cinsiyet: Toplam (kadın ve erkek)) güncel veri setine göre hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| e(40) — Toplam, Hayat Tabloları 2023-2025 | 40,65 yıl | |
| Ulaşılması beklenen yaş | 40 + 40,65 | 80,7 yaş |
| 65 yaşına ulaşma olasılığı | l(65) ÷ l(40) = 86532 ÷ 96618 | %89,6 |
| Kalan beklenen yaşam süresi | 40,7 yıl |
Örneğin tablosu (13 satır)
| Yaş | Toplam (yıl) | Erkek (yıl) | Kadın (yıl) |
|---|---|---|---|
| 0 | 78,5 | 75,9 | 81,1 |
| 15 | 64,7 | 62,1 | 67,3 |
| 30 | 50,3 | 47,8 | 52,7 |
| 40 | 40,7 | 38,3 | 43 |
| 45 | 35,9 | 33,6 | 38,2 |
| 50 | 31,3 | 29 | 33,4 |
| 60 | 22,5 | 20,5 | 24,3 |
| 65 | 18,4 | 16,7 | 20 |
| 70 | 14,7 | 13,2 | 15,9 |
| 75 | 11,3 | 10,1 | 12,2 |
| 80 | 8,3 | 7,5 | 8,9 |
| 85 | 6 | 5,4 | 6,4 |
| 90 | 4,4 | 3,8 | 4,7 |
Güncel oranlar ve veriler
- TÜİK — Hayat Tabloları, 2023-2025 (haber bülteni 58232, 29.07.2026; Türkiye tek yaş hayat tablosu) (erişim 01.11.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Kişisel ömür tahmini değildir; sağlık durumu, yaşam tarzı, meslek ve yaşadığın il hesaba katılmaz.
- Gelecekte ölüm oranlarının düşmesi beklenir; dönem hayat tablosu bunu varsaymaz.
- Yaş tam yıl olarak girilir; 100 ve üstü tek grup olarak ele alınır.
Sıkça sorulan sorular
Türkiye'de ortalama yaşam süresi kaç yıl?
TÜİK'in son hayat tablosundaki doğuşta beklenen yaşam süresi sonuç kartında toplam, kadın ve erkek için gösterilir. Kadınlar erkeklerden ortalama birkaç yıl daha uzun yaşar.
Neden yaşım ilerledikçe ulaşacağım yaş artıyor?
Belirli bir yaşa ulaşmış olmak, o yaşa kadarki ölüm risklerini atlattığın anlamına gelir. Bu yüzden yaşlılarda beklenen ortalama yaş, doğuştakinden yüksektir.
Bu benim ne kadar yaşayacağımı mı gösterir?
Hayır. Toplum ortalamasıdır; kişisel risklerini hekiminle değerlendirmen gerekir.