Yağmur suyu hasadı nasıl hesaplanır?
1 mm yağış, 1 metrekare yatay alana 1 litre su bırakır. Bu yüzden çatının yatay izdüşüm alanı yağış miktarıyla çarpılınca çatıya düşen su bulunur. Eğimli çatıda eğik yüzey değil, yukarıdan bakınca kapladığı alan kullanılır.
Suyun tamamı depoya ulaşmaz: bir kısmı buharlaşır, çatı malzemesine emilir ya da oluklardan taşar. Akış katsayısı bu kaybı gösterir. Pürüzsüz metal ve kiremit çatıda yüksek, çakıllı ya da bitkili çatıda düşüktür.
FAO'nun yağmur suyu hasadı yayınındaki örnekte 100 m² çatı, 950 mm yağış ve 0,90 katsayıyla yılda 85.500 litre toplanır; hesaplayıcı aynı formülü kullanır.
Günlük su ihtiyacını girersen toplanan suyun yıllık ihtiyacın ne kadarını karşıladığı da hesaplanır. İl yağış ortalaması için Meteoroloji Genel Müdürlüğünün il istatistiklerine bakabilirsin.
Formül
- Toplanabilir su (L)
çatı alanı (m²) × yağış (mm) × akış katsayısı- m³
litre ÷ 1.000- Karşılama oranı
toplanan su ÷ (günlük ihtiyaç × 365)
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Çatı alanı, yatay izdüşüm (m²): 120, Yıllık yağış (mm): 600, Akış katsayısı (0–1): 0,8, Günlük su ihtiyacı (litre): 150) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| 1 mm yağış | 1 m² alanda 1 litre su | 1 L/m² |
| Toplanabilir su | 120 m² × 600 mm × 0,8 | 57.600 litre |
| Karşılama oranı | 57.600 L ÷ (150 L × 365) | %105,2 |
| Yıllık toplanabilir yağmur suyu | 57.600 litre |
Kaynaklar
- FAO — Compendium on Rainwater Harvesting for Agriculture in the Caribbean Sub-region: toplanan su = toplama alanı × yağış × akış katsayısı (100 m², 950 mm, 0,90 örneği) (erişim 31.10.2026)
- University of Arizona Cooperative Extension — Harvesting Rainwater for Landscape Use (AZ1344): yüzeye göre akış katsayısı (erişim 31.10.2026)
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü — İllere ait mevsim normalleri (yıllık ortalama yağış) (erişim 31.10.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Depo hacmini hesaplamaz; yağışın aylara dağılımı ve kullanım takvimi için aylık su dengesi gerekir.
- İlk yağışın kirli suyunu atan sistemler (first flush) ve filtre kayıpları ayrıca düşülmez; bunları akış katsayısına yansıtabilirsin.
- Kuraklık yıllarında yağış ortalamanın çok altında kalabilir.
- Yağmur suyunun içme suyu olarak kullanımı arıtma ve yetkili kurum onayı gerektirir.
Sıkça sorulan sorular
100 m² çatıdan yılda ne kadar yağmur suyu toplanır?
Yağışa ve katsayıya bağlıdır. Yıllık 600 mm yağış ve 0,8 katsayıyla yaklaşık 48.000 litre (48 m³) toplanır.
Akış katsayısı için ne girmeliyim?
Çatın pürüzsüz ve eğimliyse yüksek bir değer (örneğin 0,8–0,9), düz ve çakıllı ya da bitkili çatıysa daha düşük bir değer gir. Arizona Üniversitesi rehberi yüzeylere göre aralıklar verir.
Yağış miktarını nereden bulurum?
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün il ve ilçe istatistikleri sayfasında illerin uzun yıllar yağış ortalaması yer alır.
Toplanan yağmur suyu nerede kullanılabilir?
Bahçe sulama, araç yıkama ve rezervuar gibi içme dışı kullanımlarda yaygın olarak kullanılır. İçme suyu olarak kullanım için arıtma gerekir.