Sulama suyu ihtiyacı nasıl hesaplanır?
FAO-56 yönteminde önce bitki su tüketimi bulunur: günlük ETc = Kc × ETo. ETo hava verisinden hesaplanan referans çim yüzeyinin su tüketimidir; Kc ise ürünün o gelişme dönemine özgü katsayısıdır.
Günlük ETc dönemdeki gün sayısıyla çarpılır ve dönemdeki etkili yağış düşülür. Sonuç negatifse o dönem için sulama gerekmez.
Net ihtiyaç, sulama yönteminin tarla uygulama randımanına bölünür. Randıman, verdiğin suyun ne kadarının bitki kök bölgesinde kaldığını gösterir; damla sulamada salma sulamaya göre yüksektir.
Milimetre cinsinden su yüksekliği dekar başına metreküpe eşittir. Alanı girersen tarlanın toplam su ihtiyacı da hesaplanır.
Formül
- Bitki su tüketimi
ETc = Kc × ETo (FAO-56)- Net ihtiyaç
ETc × gün − etkili yağış (en az 0)- Brüt ihtiyaç
net ihtiyaç ÷ sulama randımanı- Hacim
brüt (mm) × alan (dekar) = m³
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Referans bitki su tüketimi ETo (mm/gün): 6, Bitki katsayısı Kc: 1,15, Dönem uzunluğu (gün): 30, Dönemdeki etkili yağış (mm): 10, Sulama randımanı (%): %90, Alan (dekar): 5) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Günlük ETc | Kc 1,15 × ETo 6 mm/gün | 6,9 mm/gün |
| Dönem ETc | 6,9 × 30 gün | 207 mm |
| Net ihtiyaç | 207 − 10 mm etkili yağış (negatifse 0) | 197 mm |
| Brüt ihtiyaç | 197 ÷ 0,9 | 218,89 mm |
| Dekara hacim | 1 mm su × 1.000 m² = 1 m³ | 218,9 m³/da |
| Dekara brüt sulama suyu | 218,9 m³/da |
Kaynaklar
- FAO Irrigation and Drainage Paper 56 — Crop evapotranspiration, Bölüm 5: ETc = Kc × ETo (Eşitlik 56) (erişim 31.10.2026)
- FAO Irrigation Water Management Training Manual 3 — Annex I: Irrigation efficiencies (tarla uygulama randımanı) (erişim 31.10.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- ETo'yu hava verisinden hesaplamaz; meteoroloji ya da tarım istasyonu verisini girmen gerekir.
- Kc değerlerini ürüne göre önermez; FAO-56 tablolarından ya da yerel araştırma enstitüsü önerisinden al.
- Toprağın su tutma kapasitesi, sulama aralığı, tuz yıkama suyu ve taban suyu katkısı hesaba katılmaz.
- Toplam yağış değil etkili yağış girilmelidir; yüzey akışı ve derine sızan yağış bitkiye yaramaz.
Sıkça sorulan sorular
ETo değerini nereden bulurum?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve tarım istasyonları bölgesel ETo ya da buharlaşma verisi yayımlar. Bazı il tarım müdürlükleri sulama programlarında dönemlik değerleri verir.
Bitki katsayısı Kc nedir?
Bitkinin su tüketiminin referans çim yüzeyine oranıdır. Ekim sonrası düşük, tam gelişme döneminde yüksek, olgunlukta yeniden düşüktür. FAO-56 yayını ürünlere göre tablo verir.
1 mm su dekara kaç ton?
1 mm su 1 m²'de 1 litredir; 1 dekarda (1.000 m²) 1.000 litre, yani 1 m³ ve yaklaşık 1 ton eder.
Damla sulamada randıman neden önemli?
Brüt su, net ihtiyacın randımana bölünmesiyle bulunur. Randıman yükseldikçe aynı bitki ihtiyacı için daha az su pompalarsın.