Oran orantı nasıl hesaplanır?
Önce çoklukların birlikte mi arttığına yoksa biri artarken ötekinin mi azaldığına bak. Alınan ürün miktarı ile ödenen tutar birlikte artar: doğru orantı. İşçi sayısı arttıkça işin süresi kısalır: ters orantı.
Doğru orantıda A / B = C / X kurulur ve içler dışlar çarpımıyla A × X = B × C bulunur. 5 kg elma 150 TL ise 8 kg elma 150 × 8 ÷ 5 = 240 TL eder.
Ters orantıda A × B = C × X kurulur. 60 km/sa hızla 2 saatte gidilen yol 80 km/sa hızla 60 × 2 ÷ 80 = 1,5 saatte gidilir.
Formül
- Doğru orantı
A / B = C / X → X = B × C ÷ A- Ters orantı
A × B = C × X → X = A × B ÷ C
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Orantı türü: Ters orantı (biri artınca öteki azalır), Bilinen miktar (A): 3, A'nın karşılığı (B): 12, Yeni miktar (C): 4) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Sabit çarpım | 3 × 12 | 36 |
| X | 36 ÷ 4 | 9 |
| Bilinmeyen (X) | 9 |
Kaynaklar
- Wolfram MathWorld — Direct and inverse proportion (Proportional) (erişim 31.10.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Bileşik (üç ve daha fazla çokluklu) orantı bu sürümde yok; adım adım iki ayrı orantı kurabilirsin.
- A ve C sıfır olamaz.
- Orantının türünü (doğru mu ters mi) sen seçersin; hesaplayıcı problemi yorumlamaz.
Sıkça sorulan sorular
Doğru orantı ile ters orantı nasıl ayırt edilir?
Bir çokluğu iki katına çıkardığında öteki de iki katına çıkıyorsa doğru, yarıya iniyorsa ters orantıdır.
İçler dışlar çarpımı nedir?
A / B = C / D orantısında dıştakilerin çarpımı içtekilerin çarpımına eşittir: A × D = B × C. Bilinmeyen bu eşitlikten çekilir.
Yüzde hesabı bir orantı mıdır?
Evet, yüzde doğru orantının özel hâlidir: 100'de 18 ise 250'de kaç sorusu 18 × 250 ÷ 100 = 45 verir. Doğrudan yüzde işlemleri için yüzde hesaplayıcısı daha pratiktir.
Tarif ölçülerini nasıl orantılarım?
Doğru orantı kullan: 4 kişilik tarifte 200 g un varsa 6 kişi için 200 × 6 ÷ 4 = 300 g gerekir.