Paranın bugünkü değeri nasıl hesaplanır?
TÜİK her ay tüketici fiyat endeksinin bir önceki aya göre değişimini açıklar. Başlangıç ayından sonraki ilk aydan bitiş ayına kadar her ayın değişimi (1 + aylık oran) olarak çarpılır; çıkan sayı fiyat katsayısıdır.
Eski tutar bu katsayıyla çarpılınca bitiş ayı fiyatlarıyla karşılığı bulunur. Katsayıdan bir çıkarıp yüzle çarpınca iki ay arasındaki toplam enflasyon çıkar.
Yıllık ortalama enflasyon, katsayının (12 ÷ ay sayısı) kuvvetinden bir çıkarılarak bulunur; böylece farklı uzunluktaki dönemler karşılaştırılabilir.
Alım gücü kaybı, başlangıçtaki paranın bitiş ayında ne kadarını satın alabildiğini gösterir: bir eksi (bir ÷ katsayı). Örneğin katsayı iki ise para alım gücünün yarısını kaybetmiştir.
Aynı ayı başlangıç ve bitiş olarak seçersen değişim sıfırdır. Bitiş ayı başlangıçtan önce olamaz; tersini görmek için iki ayın yerini değiştir ve "başlangıç fiyatlarıyla değeri" satırına bak.
Formül
- Fiyat katsayısı
K = Π (1 + aylık TÜFE değişimi ÷ 100), başlangıçtan sonraki aydan bitiş ayına- Bugünkü karşılık
Tutar × K- Yıllık ortalama
K^(12 ÷ ay sayısı) − 1- Alım gücü kaybı
1 − 1 ÷ K
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Tutar: 1.000,00 TL, Başlangıç yılı: 2020, Başlangıç ayı: Ocak, Bitiş yılı: 2026, Bitiş ayı: Eylül) güncel veri setine göre hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Fiyat katsayısı | Π (1 + aylık TÜFE ÷ 100), Şubat 2020 … Eylül 2026 (80 ay) | 9,7803 kat |
| Karşılık | 1.000 × 9,780304 | 9.780,30 TL |
| Yıllık ortalama | 9,780304 ^ (12 ÷ 80) − 1 | %40,7839 |
| Eylül 2026 fiyatlarıyla karşılığı | 9.780,30 TL |
Güncel oranlar ve veriler
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Veri TÜİK'in genel TÜFE'sidir; kira, gıda ya da kişisel harcama sepetin farklı artmış olabilir.
- Aylık değişimler iki ondalıkla yayımlandığı için uzun dönemlerde TÜİK endeks düzeyleriyle hesaplanan sonuçtan çok küçük sapma olabilir.
- Ay içindeki gün dikkate alınmaz; endeks ayın ortalama fiyatlarını yansıtır.
- Faiz, vergi ya da kur etkisi yoktur; yalnız fiyat düzeyi değişimi hesaplanır.
- Henüz açıklanmamış aylar için tahmin yapılmaz.
Sıkça sorulan sorular
Paranın bugünkü değeri nasıl bulunur?
Eski tutarı başlangıç ve bitiş ayları arasındaki TÜFE değişimiyle çarparsın. Hesaplayıcı TÜİK'in aylık oranlarını zincirleyip katsayıyı kendisi bulur.
Neden yıllık enflasyonları toplamıyoruz?
Enflasyon birikerek işler: her yılın artışı bir önceki yılın yükselmiş fiyatları üzerine gelir. Bu yüzden oranlar toplanmaz, çarpılır.
Hangi ayı seçmeliyim?
Paranın elinde olduğu ya da harcandığı ayı başlangıç olarak seç. Bitiş ayı genellikle açıklanan son aydır; yeni veri her ayın üçünde açıklanır.
Sonuç maaşımın ya da kiramın artması gereken tutar mı?
Sonuç genel fiyat düzeyini korumak için gereken tutardır. Kira artışında yasal sınır TÜFE'nin on iki aylık ortalamasıdır; onun için kira artış hesaplayıcısını kullan.
Veriler nereden geliyor?
TÜİK'in açıkladığı ve TCMB'nin Tüketici Fiyatları tablosunda yayımladığı aylık değişim oranlarından. Kaynak ve son kontrol tarihi sayfanın veri bölümünde görünür.