Bebek boy persentili nasıl hesaplanır?
Dünya Sağlık Örgütü'nün çocuk büyüme standartları, altı ülkede en iyi koşullarda büyüyen sağlıklı bebeklerin ölçümlerinden hazırlanmıştır ve 0-5 yaş için Türkiye dahil birçok ülkede kullanılır.
Her yaş ve cinsiyet için WHO üç sayı verir: L (çarpıklık), M (ortanca) ve S (yayılım). Hesaplayıcı ölçüm günündeki yaşı gün olarak bulur, ilk altı ayda WHO'nun günlük tablosundan, sonrasında aylık tablolar arasından bu üç değeri alır.
Z skoru LMS formülüyle hesaplanır: z = ((ölçü ÷ M)^L − 1) ÷ (L × S). Boyda L değeri bire eşit olduğu için formül (ölçü ÷ M − 1) ÷ S biçimine iner.
Persentil, z skorunun standart normal dağılımdaki karşılığıdır: z = 0 ellinci persentil, z = 2 yaklaşık doksan yedinci persentildir. Sonuç kartında bu yaştaki 3., 15., 50., 85. ve 97. persentil boyları de listelenir.
Formül
- Z skoru (LMS)
z = ((ölçü ÷ M)^L − 1) ÷ (L × S)- Persentil
Persentil = Φ(z) × 100
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Bebeğin cinsiyeti: Erkek, Doğum tarihi: 10.01.2025, Ölçüm tarihi (isteğe bağlı): 30.10.2026, Boy (cm): 82) güncel veri setine göre hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Yaş | 30.10.2026 − 10.01.2025 | 658 gün |
| WHO LMS parametreleri | L 1 · M 85,699 · S 0,03397 (aylık tablolar arası, 21,62. ay) | 658. gün |
| Z skoru | ((82 ÷ 85,699)^1 − 1) ÷ (1 × 0,03397) | -1,27 |
| Persentil | Φ(-1,27) × 100 | 10,2 |
| Boy persentili | 10,2 |
Örneğin tablosu (5 satır)
| WHO eğrisi | Bu yaşta boy (cm) |
|---|---|
| 3. persentil | 80,2 |
| 15. persentil | 82,7 |
| 50. persentil (ortanca) | 85,7 |
| 85. persentil | 88,7 |
| 97. persentil | 91,2 |
Güncel oranlar ve veriler
WHO Çocuk Büyüme Standartları: yaşa göre ağırlık ve boy (0-5 yaş, LMS)
Kaynaklar (3)
- WHO Child Growth Standards — Weight-for-age (yaşa göre ağırlık; LMS ve z-skor tabloları, 0-5 yaş)
- WHO Child Growth Standards — Length/height-for-age (yaşa göre boy; LMS ve z-skor tabloları, 0-5 yaş)
- WHO (2006), Child Growth Standards: Methods and development (LMS yöntemi, ağırlıkta ±3 SD ötesi düzeltilmiş z-skor)
- WHO Child Growth Standards — Length/height-for-age (yaşa göre boy; LMS ve z-skor tabloları, 0-5 yaş) (erişim 01.11.2026)
- WHO (2006), Child Growth Standards: Methods and development (LMS yöntemi, ağırlıkta ±3 SD ötesi düzeltilmiş z-skor) (erişim 01.11.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- 5 yaşından (60 ay) büyük çocuklar için hesap yapılmaz.
- Erken doğan bebeklerde düzeltilmiş yaş kullanılmaz; çocuk doktorun gerekirse düzeltilmiş yaşla değerlendirir.
- 2 yaşından küçükler yatarak, büyükler ayakta ölçülmüş kabul edilir; farklı ölçüm şekli için düzeltme yapılmaz.
- Tanı koymaz; büyüme ve gelişme değerlendirmesini aile hekimin ya da çocuk doktorun yapar.
Sıkça sorulan sorular
Persentil ne demek?
Çocuğunun boyunun aynı yaştaki 100 sağlıklı çocuk içinde kaçıncı sırada olduğunu gösterir. Yirmi beşinci persentildeki bir çocuk, akranlarının dörtte birinden uzun, dörtte üçünden kısadır.
Kaçıncı persentil normaldir?
WHO'ya göre z skorunun eksi iki ile artı iki arasında olması (yaklaşık 3. ile 97. persentil arası) olağan kabul edilir. Asıl önemli olan, bebeğin kendi eğrisinde düzenli ilerlemesidir.
Persentil düşerse ne yapmalıyım?
Persentil çizgilerinden ikisini aşağı doğru kesen bir düşüş ya da olağan aralığın dışında bir değer varsa aile hekimine veya çocuk doktoruna danış.
Neden WHO tabloları kullanılıyor?
WHO standartları 0-5 yaş için uluslararası kabul gören, sağlıklı ve emzirilen bebeklerden elde edilmiş referanslardır; Sağlık Bakanlığı da bebek izleminde bu standartları kullanır.