Ay evresi nasıl hesaplanır?
Dört ana evre vardır: yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördün. Bu anlar Jean Meeus'un Astronomical Algorithms kitabındaki yöntemle, Ay ve Güneş'in yörünge düzeltmeleri hesaba katılarak dakika duyarlığında bulunur; NASA ve ABD Deniz Gözlemevi (USNO) yayınlarıyla aynı yöntemdir.
Seçtiğin an iki ana evre arasındaysa ara evre adı verilir: yeni aydan sonra büyüyen hilal, ilk dördünden sonra büyüyen şişkin ay, dolunaydan sonra küçülen şişkin ay, son dördünden sonra küçülen hilal. Ana evre o gün içinde gerçekleşiyorsa günün adı ana evredir.
Aydınlanan yüzde, Ay'ın faz açısından hesaplanır: (1 + cos i) ÷ 2. Ay yaşı son yeni aydan bu yana geçen gündür. Tablo, sonraki sekiz ana evrenin tarihini ve Türkiye saatini listeler.
Formül
- Ana evre anı
Meeus bölüm 49 (ortalama ay + periyodik düzeltmeler)- Aydınlanan kesir
(1 + cos i) ÷ 2, i = faz açısı- Ay yaşı
an − son yeni ay
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Tarih: 24.11.2026, Saat (Türkiye): 21:00) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| An (Türkiye saati) | 24.11.2026 21:00 | |
| Son yeni ay | Meeus bölüm 49 | 09.11.2026 10:02 |
| Ay yaşı | an − son yeni ay (ortalama ay 29.53 gün) | 15,46 gün |
| Aydınlanan kesir | (1 + cos i) ÷ 2, i = faz açısı (Meeus bölüm 48) | %100 |
| 24.11.2026 21:00 ay evresi | Dolunay |
Örneğin tablosu (8 satır)
| Ana evre | Tarih | Saat (TSİ) |
|---|---|---|
| Son dördün | 01.12.2026 Salı | 09:09 |
| Yeni ay | 09.12.2026 Çarşamba | 03:52 |
| İlk dördün | 17.12.2026 Perşembe | 08:43 |
| Dolunay | 24.12.2026 Perşembe | 04:28 |
| Son dördün | 30.12.2026 Çarşamba | 21:59 |
| Yeni ay | 07.01.2027 Perşembe | 23:24 |
| İlk dördün | 15.01.2027 Cuma | 23:34 |
| Dolunay | 22.01.2027 Cuma | 15:17 |
Kaynaklar
- U.S. Naval Observatory — Phases of the Moon (ana evre anları, UT) (erişim 01.11.2026)
- NASA — Six Millennium Catalog of Phases of the Moon (F. Espenak; Meeus algoritması) (erişim 01.11.2026)
- NASA — Polynomial Expressions for Delta T (Espenak & Meeus) (erişim 01.11.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Evre anları yaklaşık bir dakika duyarlıktadır; hilalin çıplak gözle görülüp görülmeyeceği ayrıca hava ve ufuk koşullarına bağlıdır.
- Ay'ın doğuş ve batış saatleri hesaplanmaz.
- Dini günlerin (Ramazan, bayram) başlangıcı için Diyanet takvimini esas al.
Sıkça sorulan sorular
Bir sonraki dolunay ne zaman?
Alanları boş bırak; sonuçta bugünden sonraki ilk dolunayın tarihi ve Türkiye saati gösterilir. Tabloda sonraki ana evreler de var.
Ay neden evre değiştirir?
Ay kendi ışığını üretmez, Güneş ışığını yansıtır. Dünya etrafında dolanırken Güneş'le arasındaki açı değiştiği için aydınlık yüzünü farklı oranlarda görürüz.
Bir ay döngüsü kaç gün?
Yeni aydan yeni aya ortalama 29,53 gün geçer (sinodik ay). Ay yörüngesi eliptik olduğu için bu süre birkaç saat değişebilir.
Saatler hangi saat dilimine göre?
Tüm saatler Türkiye saatiyle (TSİ) verilir. Evre anı her yerde aynıdır; yalnızca yerel saat farklıdır.