Boru debisi nasıl hesaplanır?
Önce borunun iç çapından kesit alanını bul. Çapı metreye çevirmeyi unutma: 50 mm = 0,05 m, alan π × 0,05² ÷ 4 ≈ 0,001963 m².
Alanı akış hızıyla çarparak m³/s cinsinden debiyi bul, 3.600 ile çarparak m³/sa'e çevir. 50 mm boruda 1,5 m/s yaklaşık 10,6 m³/sa eder.
Debi biliniyorsa hız v = Q ÷ A ile bulunur. Tasarımda belirli bir hız hedefleniyorsa gereken iç çap d = √(4Q ÷ (π × v)) ile hesaplanır; sonra iç çapı bundan büyük standart boru seçilir.
Boru standartlarında anma ölçüsü (DN) iç çapa yakın ama çoğu zaman eşit değildir; et kalınlığına göre gerçek iç çapı üretici tablosundan al.
Formül
- Kesit alanı
A = π × d² ÷ 4- Debi
Q = A × v- İç çap
d = √(4Q ÷ (π × v))- Birim
1 m³/sa = 1.000 ÷ 3.600 L/s ≈ 0,2778 L/s
Örnek hesap
Aşağıdaki örnek, şu değerlerle (Ne hesaplanacak?: Debi (iç çap ve akış hızı biliniyor), Boru iç çapı (mm): 50, Akış hızı (m/s): 1,5) hesaplayıcının kendisiyle hesaplanmıştır.
| Adım | Hesap | Değer |
|---|---|---|
| Kesit alanı | A = π × d² ÷ 4 = π × (0,05 m)² ÷ 4 | 0,002 m² |
| Debi | Q = A × v = 0,001963 × 1,5 | 0,0029 m³/s |
| Saatlik debi | m³/s × 3.600 | 10,6029 m³/sa |
| Debi | 10,6029 m³/sa |
Kaynaklar
- NASA Glenn Research Center — Mass Flow Rate (ṁ = ρ · V · A, süreklilik) (erişim 31.10.2026)
- BIPM SI Broşürü — m³/s, litre (erişim 31.10.2026)
Son güncelleme: (içerik ya da kullanılan verinin son değiştiği ya da kontrol edildiği tarih).
Hesaba katılmayanlar
- Basınç kaybı (sürtünme, dirsek, vana), pompa basma yüksekliği ve boru seçimi hesaplanmaz.
- Kısmi dolu akış (kanal, atık su borusu) ve açık kanal akışı hesaplanmaz.
- Tesisat tasarımı ve ısı kaybı hesabı bu araçla yapılmaz; yetkili mühendisin projesi esastır.
Sıkça sorulan sorular
Debi nedir?
Bir kesitten birim zamanda geçen akışkan hacmidir. m³/sa, L/s ya da L/dk ile ölçülür.
Borudaki su hızı ne kadar olmalı?
Kullanım yerine, gürültü ve aşınma sınırlarına göre değişir; tasarım değerini tesisat standardı ya da proje mühendisi belirler. Hesaplayıcı hedef hızı senden alır.
m³/sa ile L/dk nasıl çevrilir?
1 m³ = 1.000 L ve 1 saat = 60 dakika olduğundan m³/sa değerini 1.000 ile çarpıp 60'a bölersin: 6 m³/sa = 100 L/dk.
Çap iki katına çıkarsa debi ne olur?
Aynı hızda kesit alanı çapın karesiyle arttığı için debi dört katına çıkar.